Chuyển đổi số, tự động hóa, tài chính xanh: Động lực tăng trưởng cho doanh nghiệp

Câu chuyện tự động hóa, bài toán vận hành, tài chính xanh đã được thảo luận sôi nổi tại sự kiện ESG Company Tour 2026, diễn ra vào ngày 29/10, tại nhà máy Nhựa Bình Minh (Tây Ninh), với chủ đề “Tự động hóa - Hiệu quả - Tài chính xanh”.

Sự kiện do báo Dân trí chủ trì, với sự đồng hành của Tập đoàn SCG và Nhựa Bình Minh, thu hút hàng trăm doanh nghiệp, chuyên gia, cơ quan ban ngành tham dự.

Chuyển đổi số và tự động hóa: Động lực tăng trưởng xanh dài hạn

Phát biểu tại sự kiện, nhà báo Nguyễn Thu Hằng, Phó Tổng biên tập báo Dân trí, nhận định ESG không chỉ là trách nhiệm môi trường hay yêu cầu tuân thủ, mà ngày càng gắn với năng lực cạnh tranh, hiệu quả vận hành và mục tiêu tăng trưởng xanh của doanh nghiệp.

Theo bà Nguyễn Thu Hằng, chuyển đổi số, tự động hóa và tinh gọn quy trình giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, kiểm soát chất lượng và sử dụng hiệu quả nguồn lực. Trong khi đó, tài chính xanh mở ra cơ hội huy động vốn cho các dự án tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải và đổi mới công nghệ.

Nhà báo Nguyễn Thu Hằng, Phó Tổng biên tập báo Dân trí phát biểu tại sự kiện (Ảnh: Nam Anh).

Đồng quan điểm, ông Niwat Athiwattananont, Phó Chủ tịch SCG Việt Nam, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nhựa Bình Minh, nhấn mạnh chuyển đổi xanh cần đi cùng đầu tư công nghệ mới, qua đó cải thiện năng suất, tối ưu tài nguyên và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Tự động hóa sản xuất gắn với ESG: Bài học tinh gọn từ doanh nghiệp nhựa

Với những nhà máy còn hạn chế nguồn lực, xác định đúng thứ tự ưu tiên là yếu tố quan trọng khi triển khai tự động hóa gắn với chuyển đổi xanh.

Từ thực tiễn tại Nhựa Bình Minh, ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững công ty, cho biết mục tiêu của tự động hóa không chỉ là tăng năng suất mà còn cải thiện điều kiện làm việc và bảo đảm an toàn lao động. Vì vậy, trước khi lựa chọn giải pháp, doanh nghiệp cần xác định rõ những công đoạn cần cải thiện, đồng thời xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu để làm cơ sở đánh giá.

Ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững công ty Cổ Phần Nhựa Bình Minh (đầu tiên bên phải) chia sẻ câu chuyện triển khai ESG tại doanh nghiệp (Ảnh: Nam Anh).

Ông dẫn chứng dự án thay thế xe nâng tại nhà máy. Trước đây, các phương tiện chạy bằng dầu thường xuyên di chuyển trong khu vực sản xuất, vừa tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, vừa phát sinh khí thải, nguy cơ rò rỉ dầu mỡ và tiêu tốn nhân lực, chi phí vận hành.

Nếu chỉ thay xe chạy dầu bằng xe điện mà không thay đổi cách tổ chức sản xuất, hiệu quả đạt được sẽ hạn chế. Do đó, Nhựa Bình Minh lựa chọn phương án sắp xếp lại mặt bằng và quy trình, rút ngắn khoảng cách di chuyển giữa các máy.

“Nhờ tối ưu hóa quy trình, giải pháp này không chỉ tiết kiệm một nửa lượng phương tiện mà còn giảm áp lực vốn đầu tư lớn cho doanh nghiệp. Mục tiêu cốt lõi là triển khai dự án hiệu quả với phương pháp quản lý tối ưu nhất”, ông Việt nói.

Từ câu chuyện vận chuyển nội bộ, ông Chung Tấn Cường, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa TPHCM nhìn nhận bài toán tự động hóa cần được xem xét từ đặc thù sản xuất của ngành nhựa. Theo ông, nguyên liệu chiếm khoảng 60-70% giá thành sản phẩm, do đó kiểm soát hao hụt là một trong những giải pháp quan trọng để giảm chi phí.

Ông Chung Tấn Cường lưu ý ba nguyên tắc khi triển khai tự động hóa gắn với chuyển đổi xanh. Thứ nhất, kiểm soát nguyên liệu đầu vào và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc. Thứ hai, tối ưu toàn bộ quy trình nhằm tận dụng nguyên liệu, hạn chế thất thoát và giảm phát thải. Thứ ba, tự động hóa phải gắn với tư duy tinh gọn, đồng bộ từ thiết kế đến vận hành, thay vì triển khai rời rạc hoặc chạy theo xu hướng.

Chuyển đổi xanh: Bài toán vốn và nhân lực

Bên cạnh việc lựa chọn công nghệ, nguồn lực tài chính và nhân sự cũng là những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng triển khai chuyển đổi xanh của doanh nghiệp.

Chia sẻ tại chương trình, bà Ngô Thị Thu Thủy, Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH FUJIWA Việt Nam, cho biết doanh nghiệp đã định hướng xây dựng nhà máy theo mô hình sản xuất xanh ngay từ đầu. Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ về tài chính, công nghệ, nhân lực và vận hành.

Theo bà Thủy, tài chính là rào cản lớn nhất và mong muốn có thêm chính sách hỗ trợ vốn thiết thực từ Nhà nước để các đơn vị sản xuất có điều kiện đầu tư và mở rộng quy mô.

Bà dẫn chứng, khi xuất khẩu sản phẩm nước Fujiwara sang Mỹ và Úc, doanh nghiệp phải trải qua quá trình kiểm toán kỹ lưỡng từ các tập đoàn nước ngoài. Công nghệ và quy trình vận hành có thể tiếp tục cải thiện, nhưng nếu thiếu vốn, khả năng mở rộng sản xuất sẽ bị hạn chế.

Đồng tình về áp lực nguồn lực tài chính, ông Chung Tấn Cường cho rằng đây cũng là yếu tố khiến nhiều doanh nghiệp khó xác định thứ tự ưu tiên khi đầu tư tự động hóa. Với nguồn lực có hạn, doanh nghiệp phải cân nhắc kỹ giữa nhu cầu đổi mới công nghệ, hiệu quả đầu tư và khả năng thu xếp vốn.

Ở góc độ triển khai thực tế, ông Bông Hoa Việt lại nhấn mạnh vai trò của nhân lực khi doanh nghiệp đi sâu vào tự động hóa. Theo ông, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi có đội ngũ đủ năng lực làm chủ hệ thống và duy trì hoạt động ổn định.

Hiện Nhựa Bình Minh có bộ phận R&D phối hợp với các nhà cung cấp trong thiết kế, lắp ráp và nghiên cứu giải pháp kỹ thuật. Tuy nhiên, để hệ thống vận hành ổn định và duy trì hiệu quả lâu dài, doanh nghiệp cần đội ngũ kỹ thuật đủ năng lực làm chủ các khâu thiết kế, bảo dưỡng, bảo trì và vận hành. Vì vậy, công ty đang chú trọng đào tạo nhân sự chuyên môn, đáp ứng yêu cầu phát triển và mở rộng sản xuất.

Khách tham quan nhà máy Nhựa Bình Minh (Ảnh: Nam Anh).

Tài chính xanh: Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tiếp cận vốn?

Không chỉ cần nguồn vốn, doanh nghiệp còn phải xây dựng năng lực quản trị và chiến lược ESG thực chất để đáp ứng yêu cầu của các tổ chức tài chính. Đây cũng là vấn đề được GS.TS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TPHCM chia sẻ.

Theo ông Trung, một trong những hạn chế của doanh nghiệp khi chuyển đổi xanh là thiếu nhân sự chuyên trách. Điều này khiến hoạt động ESG dễ mang tính hình thức, trong khi ban lãnh đạo vốn đã phải xử lý nhiều vấn đề điều hành.

Các tổ chức tài chính cũng quan ngại tình trạng doanh nghiệp chỉ thực hiện tiêu chuẩn xanh nhằm đáp ứng yêu cầu xuất khẩu hoặc tiếp cận vốn vay mà chưa có sự chuẩn bị thực chất.

Ông cho rằng những giải pháp như lắp đặt điện mặt trời hay thiết bị tiết kiệm điện có thể mang lại hiệu quả nhất định, nhưng không thể thay thế một chiến lược chuyển đổi toàn diện. Doanh nghiệp cần thay đổi từ tư duy, tổ chức sản xuất đến cách thức vận hành, thay vì chỉ đầu tư công nghệ mang tính bề nổi.

GS.TS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TPHCM chia sẻ tại chương trình ESG Company Tour 2026 (Ảnh: Nam Anh).

Để tháo gỡ khó khăn, GS.TS Nguyễn Đức Trung đề xuất đưa nội dung đào tạo về phát triển xanh vào nhà trường, giúp sinh viên hình thành nhận thức và tư duy phù hợp. Về phía doanh nghiệp, cần xây dựng đội ngũ nhân sự chuyên sâu để tham mưu cho lãnh đạo trong các quyết định liên quan đến nguyên liệu, công nghệ và vận hành.

Theo GS.TS Nguyễn Đức Trung, khi có nhân lực chuyên môn và chiến lược bài bản, doanh nghiệp sẽ có cơ sở triển khai các tiêu chuẩn xanh thực chất hơn, đồng thời thuận lợi hơn trong việc tiếp cận những nguồn vốn ưu đãi từ ngân hàng.

ESG Company Tour 2026 là hoạt động thuộc khuôn khổ Diễn đàn ESG Việt Nam 2026 do báo Dân trí khởi xướng, tổ chức, với sự đồng hành của Tập đoàn SCG và Nhựa Bình Minh.

Tour đầu tiên đã diễn ra ngày 12/8 tại nhà máy Prime Tiền Phong (Phú Thọ) với chủ đề “Chuyển đổi xanh và quản trị hiệu quả cho doanh nghiệp SME”. Tour thứ hai diễn ra vào ngày 29/10 tại nhà máy Nhựa Bình Minh, Tây Ninh với chủ đề “Tự động hoá - Hiệu quả - Tài chính xanh”.

Chuỗi hoạt động sẽ tiếp tục được triển khai và khép lại bằng Ngày Diễn đàn ESG Việt Nam 2026 cùng Lễ vinh danh Vietnam ESG Awards 2026 vào quý IV năm nay.