Hơn 856.000 tỷ đồng tín dụng xanh, vì sao doanh nghiệp vẫn ngại vay?

Tại tọa đàm ESG Company Tour 2026 với chủ đề “Tự động hóa - Hiệu quả - Tài chính xanh”, tổ chức ngày 29/10 tại nhà máy Nhựa Bình Minh (Tây Ninh) do báo Dân trí tổ chức, câu chuyện tiếp cận nguồn vốn cho chuyển đổi xanh trở thành một trong những nội dung được các doanh nghiệp và chuyên gia quan tâm.

Đáng chú ý, trong khi nguồn vốn tín dụng xanh liên tục mở rộng, một số doanh nghiệp vẫn chưa đủ tự tin tiếp cận ngân hàng để thực hiện các kế hoạch đầu tư.

Doanh nghiệp sản xuất 7 năm vẫn chưa mạnh dạn vay ngân hàng

Chia sẻ tại tọa đàm, bà Ngô Thị Thu Thủy, Chủ tịch HĐQT Fujiwa Việt Nam, cho biết chuyển đổi xanh và đáp ứng các tiêu chuẩn ESG đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp sản xuất, đặc biệt là những đơn vị có định hướng xuất khẩu.

Bà Ngô Thị Thu Thủy, Chủ tịch HĐQT Công ty Fujiwa Việt Nam (Ảnh: Nam Anh).

Theo bà, để thâm nhập các thị trường như Mỹ, Australia, doanh nghiệp phải đáp ứng những tiêu chí ngày càng khắt khe về chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất. Điều này đòi hỏi đầu tư công nghệ, tự động hóa, đào tạo nhân lực cũng như thay đổi phương thức vận hành.

Tuy nhiên, nếu những vấn đề về công nghệ, nhân lực và quản trị có thể từng bước tháo gỡ thì nguồn lực tài chính vẫn là trở ngại lớn nhất, đặc biệt đối với doanh nghiệp có quy mô vốn hạn chế.

Bà Thủy tiết lộ doanh nghiệp đã hoạt động sản xuất được 7 năm, nhưng đến nay vẫn chưa mạnh dạn vay vốn ngân hàng do lo ngại áp lực lãi suất. Trong khi đó, để nâng cao năng lực cạnh tranh, doanh nghiệp không thể trì hoãn mãi việc đầu tư thiết bị, cải tiến công nghệ và mở rộng nhà máy.

Việc tiếp cận tín dụng xanh cũng không đơn giản. Ngoài những điều kiện vay vốn thông thường, doanh nghiệp phải chuẩn bị hồ sơ và dữ liệu chứng minh dự án đáp ứng các tiêu chí môi trường. Đây là công việc đòi hỏi kiến thức chuyên môn, thời gian và nguồn lực mà không phải doanh nghiệp nào cũng sẵn có.

“Chúng tôi đang từng bước hoàn thiện hồ sơ để tiếp cận tài chính xanh, nhưng không thể làm được trong một sớm một chiều. Trong khi đó, hoạt động sản xuất, nhu cầu đầu tư và mở rộng nhà máy không thể chờ đợi”, bà Thủy chia sẻ.

Các khách mời tham gia sự kiện (Ảnh: Nam Anh).

Theo bà Thủy, các doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững mạnh sẽ có nhiều thuận lợi hơn trong quá trình chuyển đổi. Ngược lại, những đơn vị còn hạn chế về nguồn lực dễ rơi vào tình thế khó khăn khi vừa phải duy trì hoạt động hiện tại, vừa phải đầu tư cho những yêu cầu mới.

Bà mong muốn Nhà nước và hệ thống ngân hàng có thêm cơ chế hỗ trợ phù hợp đối với doanh nghiệp đang trong lộ trình chuyển đổi xanh, giúp họ từng bước đáp ứng tiêu chí và tiếp cận nguồn vốn.

Ngân hàng không thể cho vay chỉ vì dự án được gắn nhãn xanh

Trước những khó khăn doanh nghiệp nêu ra, GS.TS Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, cho rằng cần nhìn nhận vấn đề từ cả hai phía.

Theo ông, việc doanh nghiệp thiếu vốn khi mở rộng sản xuất hoặc chuyển đổi xanh là thực tế dễ hiểu. Tuy nhiên, ngân hàng thương mại cũng là một tổ chức kinh tế, phải bảo đảm hiệu quả hoạt động, cân đối dòng tiền và kiểm soát rủi ro.

Ông so sánh hoạt động cấp tín dụng với việc doanh nghiệp bán chịu sản phẩm. Nếu bán chịu cho những khách hàng không có khả năng thanh toán, doanh nghiệp có thể đối mặt nguy cơ mất vốn. Ngân hàng cũng không nằm ngoài nguyên tắc này. Do đó, các tổ chức tín dụng phải lựa chọn khách hàng có năng lực hấp thụ vốn, hoạt động kinh doanh hiệu quả và có khả năng tạo ra dòng tiền trong tương lai.

GS.TS Nguyễn Đức Trung (bên trái), Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TPHCM (Ảnh: Nam Anh).

Đáng chú ý, ông Trung cho rằng nguồn vốn dành cho chuyển đổi xanh không hề thiếu.

Theo số liệu Ngân hàng Nhà nước công bố ngày 14/10, đến cuối tháng 6/2026, dư nợ tín dụng xanh toàn hệ thống đạt hơn 856.000 tỷ đồng, tăng 9,87% so với cuối năm 2025. Tuy nhiên, quy mô tín dụng xanh gia tăng không đồng nghĩa với việc mọi doanh nghiệp có nhu cầu chuyển đổi đều có thể tiếp cận nguồn vốn này.

GS.TS Nguyễn Đức Trung nhấn mạnh doanh nghiệp trước hết phải đáp ứng các điều kiện cấp tín dụng theo quy định, bao gồm hồ sơ pháp lý đầy đủ, mục đích sử dụng vốn hợp pháp, năng lực tài chính, phương án kinh doanh khả thi và khả năng trả nợ.

Với dự án xanh, ngân hàng còn phải xem xét những tiêu chí riêng liên quan đến tác động môi trường.

Theo Quyết định 21/2025/QĐ-TTg, danh mục phân loại xanh bao gồm 45 loại hình dự án thuộc 7 lĩnh vực. Dự án muốn được xác nhận thuộc danh mục này phải đáp ứng các tiêu chí môi trường tương ứng.

Vì vậy, một khoản đầu tư tự động hóa hay tiết kiệm năng lượng không mặc nhiên trở thành dự án xanh chỉ vì doanh nghiệp khẳng định công nghệ mới thân thiện với môi trường. Những lợi ích như giảm tiêu thụ điện, hạn chế chất thải hoặc giảm phát thải phải có cơ sở đo lường, chứng minh và được xem xét theo tiêu chí áp dụng.

Đừng chờ hoàn thiện hồ sơ mới tìm đến ngân hàng

Từ thực tế trên, GS.TS Nguyễn Đức Trung đưa ra một khuyến nghị đáng chú ý: Doanh nghiệp không nên đợi đến khi hoàn tất toàn bộ hồ sơ dự án mới tìm gặp ngân hàng.

Thay vào đó, ngay từ khi hình thành ý tưởng đầu tư, doanh nghiệp nên chủ động trao đổi với tổ chức tín dụng để được tư vấn về phương án tài chính, yêu cầu hồ sơ và những tiêu chí cần đáp ứng.

Việc phối hợp sớm giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng đầu tư, xây dựng dự án xong mới phát hiện còn thiếu điều kiện để tiếp cận nguồn vốn dự kiến. Đồng thời, ngân hàng cũng có thể chủ động cân đối, bố trí nguồn tài trợ cho những dự án phù hợp.

Ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh (Ảnh: Nam Anh).

Quan điểm này nhận được sự đồng tình từ ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững Công ty cổ phần Nhựa Bình Minh.

Ông Việt cho biết Nhựa Bình Minh tự tin có nền tảng tài chính tốt. Tuy nhiên, ngay cả với doanh nghiệp có tiềm lực, việc thực hiện ESG nhanh và bền vững vẫn cần sự tư vấn từ ngân hàng để bảo đảm dự án được xây dựng bài bản, đúng hướng ngay từ đầu.

Theo ông, ngân hàng có nhu cầu cung cấp vốn, còn doanh nghiệp cần nguồn tài trợ để triển khai các khoản đầu tư. Hai bên chỉ có thể đạt được lợi ích lâu dài khi dự án thực chất, mang lại hiệu quả và bảo đảm khả năng hoàn trả.