Phát triển kinh tế bạc: Mỏ vàng từ hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi

Đây là chia sẻ của bác sĩ Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TPHCM, tại tọa đàm “Phát triển kinh tế bạc - Kiến tạo trụ cột an sinh bền vững” do Tạp chí Kinh tế - Tài chính phối hợp với Bảo hiểm xã hội TPHCM tổ chức sáng 29/10.

Theo ông Đào Văn Sinh, Việt Nam đang già hóa nhanh, với khoảng 8,16 triệu người từ 60 tuổi trở lên vào năm 2021, chiếm 8,3% dân số. Dự báo đến năm 2036, Việt Nam sẽ bước vào giai đoạn dân số già khi tỷ lệ người từ 65 tuổi trở lên đạt 14%. Số người cao tuổi có thể lên 16,8 triệu vào năm 2039 và 25,2 triệu vào năm 2069.

Già hóa dân số đặt ra yêu cầu tổ chức lại hệ thống chăm sóc sức khỏe và an sinh. Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh cùng lúc, cần điều trị dài ngày, phục hồi chức năng và hỗ trợ trong sinh hoạt. Nếu hệ thống y tế chỉ tập trung vào khám chữa bệnh tại bệnh viện sẽ khó đáp ứng đầy đủ những nhu cầu này.

“Kinh tế bạc không đơn thuần là dịch vụ dưỡng lão hay chăm sóc người cao tuổi, mà là một hệ sinh thái rộng lớn. Hệ sinh thái này bao gồm y tế, dược phẩm, thiết bị hỗ trợ, công nghệ chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, dinh dưỡng, bảo hiểm và nhiều dịch vụ khác”, bác sĩ Đào Văn Sinh nói.

Bác sĩ Đào Văn Sinh, Trưởng đại diện Văn phòng Bộ Y tế tại TPHCM (Ảnh: Lê Tỉnh).

Để phát triển kinh tế bạc, theo ông Sinh, cần hoàn thiện cơ chế, chính sách và tiêu chuẩn chất lượng cho các mô hình chăm sóc người cao tuổi, từ chăm sóc tại nhà, phục hồi chức năng đến cơ sở dưỡng lão và chăm sóc dài hạn. Đồng thời, cần huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích doanh nghiệp tham gia phát triển hạ tầng, dịch vụ và tăng kết nối giữa hệ thống y tế công lập với tư nhân.

Bảo hiểm y tế tiếp tục là trụ cột tài chính, nhưng cần nghiên cứu thêm các hình thức bảo hiểm bổ sung, chăm sóc dài hạn và tích lũy tài chính cho tuổi già. Với hệ thống y tế, khoa học và kinh tế lớn, TPHCM có nhiều điều kiện để phát triển các mô hình chăm sóc sức khỏe, dịch vụ phù hợp với quá trình già hóa dân số.

Ở góc độ thành phố, TS.BS Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM, nhìn nhận kinh tế bạc còn nhiều dư địa nhưng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi đang tồn tại không ít điểm nghẽn.

TS.BS Huỳnh Minh Chín, Phó Giám đốc Sở Y tế TPHCM (Ảnh: Lê Tỉnh).

Năng lực cung ứng dịch vụ chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu. Chăm sóc người cao tuổi hiện chủ yếu tập trung tại một số bệnh viện và cơ sở nội trú, trong khi chăm sóc tại nhà, chăm sóc ban ngày, phục hồi chức năng tại cộng đồng và chăm sóc dài hạn chưa phát triển tương xứng. Nguồn nhân lực cũng còn thiếu, từ bác sĩ, điều dưỡng lão khoa đến kỹ thuật viên phục hồi chức năng và nhân viên chăm sóc người cao tuổi.

Chi phí chăm sóc dài hạn có thể vượt khả năng chi trả của nhiều gia đình, trong khi các hình thức tài chính dành riêng cho lĩnh vực này còn hạn chế. Các dịch vụ khám chữa bệnh, phục hồi chức năng, trợ giúp xã hội và chăm sóc tại nhà cũng chưa được kết nối thành một quy trình thống nhất, khiến quá trình chuyển người bệnh từ bệnh viện về gia đình và cộng đồng có thể bị gián đoạn.

“Phát triển kinh tế bạc không thể chỉ dừng ở việc mở rộng thị trường dịch vụ. Điều quan trọng hơn là xây dựng hệ sinh thái có chất lượng, bảo đảm khả năng tiếp cận, tăng cường phối hợp và tạo nền tảng tài chính bền vững”, TS.BS Huỳnh Minh Chín nói.

Để tháo gỡ các điểm nghẽn, theo các chuyên gia, TPHCM cần quản lý sức khỏe người cao tuổi theo hướng liên tục, từ dự phòng, phát hiện sớm, điều trị đến phục hồi chức năng và chăm sóc dài hạn. Trạm y tế, bác sĩ gia đình và y tế cộng đồng cần giữ vai trò đầu mối theo dõi sức khỏe, quản lý bệnh mạn tính và kết nối các dịch vụ.

Thành phố cần hình thành mạng lưới liên thông giữa bệnh viện, trạm y tế, cơ sở chăm sóc dài hạn và gia đình, đồng thời mở rộng chăm sóc tại nhà, phục hồi chức năng và chăm sóc ban ngày. Cùng với đó là phát triển nhân lực chuyên ngành, ứng dụng hồ sơ sức khỏe điện tử, y tế từ xa và thiết bị theo dõi sức khỏe tại nhà.

Thị trường cũng cần đa dạng mức giá để người dân có thêm lựa chọn, thay vì chủ yếu phục vụ phân khúc cao cấp. TPHCM cần hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng, cơ chế giám sát, huy động nguồn lực xã hội và nghiên cứu các giải pháp tài chính, bảo hiểm chăm sóc dài hạn nhằm mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ.