Tự động hóa nhà máy: Đưa robot vào vận hành, giảm thất thoát từ nguyên liệu

Tại tọa đàm ESG Company Tour 2026 với chủ đề “Tự động hóa - Hiệu quả - Tài chính xanh” do báo Dân trí tổ chức ngày 29/10 tại nhà máy Nhựa Bình Minh (Tây Ninh), các chuyên gia và doanh nghiệp đã chia sẻ những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm thất thoát nguyên liệu và tối ưu chi phí vận hành.

Theo ông Chung Tấn Cường, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa TPHCM (VSPA), thay vì chỉ chú trọng đầu tư máy móc hiện đại, doanh nghiệp cần nhìn lại toàn bộ quy trình sản xuất để xác định những công đoạn đang gây lãng phí nguyên liệu, thời gian và nguồn lực.

Đặc biệt, với ngành nhựa, những cải tiến trong phối trộn nguyên liệu, thu hồi sản phẩm dư thừa và tự động hóa khâu lấy hàng có thể mang lại hiệu quả đáng kể. Trong đó, ứng dụng robot được ông Cường đánh giá có thể giúp rút ngắn 10-15% thời gian vận hành.

Giảm lãng phí ngay từ khâu phối trộn nguyên liệu

Phân tích những điểm nghẽn trong hoạt động sản xuất, ông Chung Tấn Cường cho rằng việc giảm thất thoát và nâng cao năng lực phối trộn nguyên liệu là một trong những nhiệm vụ doanh nghiệp cần ưu tiên.

Ông Chung Tấn Cường (phải), Chủ tịch Hiệp hội Nhựa TPHCM (Ảnh: Nam Anh).

Theo ông, hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn thực hiện phối trộn nguyên liệu theo tỷ lệ tương đối tự do, thiếu sự kiểm soát chính xác. Cách làm này không chỉ khiến lượng nguyên liệu sử dụng vượt mức cần thiết mà còn dẫn đến tình trạng chất lượng sản phẩm giữa các lô hàng không đồng đều.

Chẳng hạn, việc phối trộn nguyên liệu tạo màu không đúng tỷ lệ có thể khiến sản phẩm bị lệch màu hoặc không đáp ứng yêu cầu chất lượng. Khi đó, doanh nghiệp phải tốn thêm nguyên liệu, thời gian và chi phí để xử lý những sản phẩm không đạt chuẩn.

Để khắc phục, ông Cường khuyến nghị doanh nghiệp đầu tư hệ thống định lượng nguyên liệu, qua đó kiểm soát chính xác tỷ lệ các thành phần đưa vào sản xuất. Giải pháp này giúp doanh nghiệp sử dụng lượng nguyên liệu phù hợp với yêu cầu của từng sản phẩm, hạn chế sai lệch trong phối trộn và nâng cao tính đồng nhất giữa các lô hàng.

Một công đoạn khác cũng cần được chú trọng là thu hồi nguyên liệu và sản phẩm dư thừa sau sản xuất.

Theo ông Cường, tại nhiều nhà máy, sản phẩm hoặc nguyên liệu cần thu hồi thường được tập kết ở cuối dây chuyền, thậm chí đưa về khu vực cuối nhà máy để chờ xử lý. Việc này có thể làm suy giảm chất lượng nguyên liệu thu hồi, đồng thời phát sinh chi phí lưu kho.

Thay vì để nguyên liệu dư thừa tồn đọng, doanh nghiệp có thể đầu tư thiết bị thu hồi ngay trong quá trình sản xuất, giảm lượng vật tư bị thất thoát và hạn chế các công đoạn lưu trữ không cần thiết.

Ông nhấn mạnh, nâng cao hiệu quả thu hồi nguyên liệu không chỉ giúp tiết giảm chi phí đầu vào mà còn góp phần sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn. Đối với các doanh nghiệp sản xuất, đây là vấn đề đáng quan tâm bởi những khoản hao hụt nhỏ, nếu xuất hiện thường xuyên và trên quy mô lớn, có thể tích lũy thành chi phí đáng kể.

Robot giúp giảm lỗi sản phẩm, rút ngắn thời gian vận hành

Bên cạnh nguyên liệu, ông Chung Tấn Cường đề cập việc ứng dụng robot trong các công đoạn sản xuất vốn phụ thuộc nhiều vào thao tác thủ công.

Đại biểu tham dự sự kiện ESG Company Tour 2026 tại Tây Ninh do báo Dân trí tổ chức (Ảnh: Nam Anh).

Theo ông, trong quy trình vận hành thông thường, công nhân trực tiếp lấy sản phẩm ra khỏi dây chuyền có thể làm phát sinh những rủi ro như trầy xước, biến dạng hoặc ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Đặc biệt, với những sản phẩm cần kiểm soát điều kiện nhiệt độ trong quá trình xử lý, thao tác lấy hàng cũng đòi hỏi sự chính xác và ổn định.

Việc sử dụng robot ở những công đoạn phù hợp có thể giúp hạn chế tiếp xúc thủ công, giảm nguy cơ gây lỗi sản phẩm và nâng cao tính đồng đều trong quá trình vận hành. Đáng chú ý, theo ông Cường, giải pháp này còn có thể giúp rút ngắn thời gian vận hành khoảng 10-15%.

Tuy nhiên, đầu tư công nghệ cũng đặt ra bài toán về nguồn lực tài chính và khả năng thu hồi vốn, nhất là với những doanh nghiệp sản xuất có quy mô vừa và nhỏ.

Chia sẻ tại tọa đàm, bà Ngô Thị Thu Thủy, Chủ tịch HĐQT Fujiwa Việt Nam, cho biết tự động hóa là một trong những định hướng quan trọng của doanh nghiệp trong quá trình nâng cao năng lực sản xuất và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế.

Việc hướng đến sản xuất xanh đòi hỏi doanh nghiệp không chỉ đổi mới công nghệ mà còn phải đào tạo nhân lực, nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và thay đổi phương thức vận hành.

Đối với những thị trường xuất khẩu như Mỹ và Australia, các yêu cầu về chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất ngày càng khắt khe, buộc doanh nghiệp phải liên tục cải tiến nếu muốn mở rộng hoạt động kinh doanh.

Tuy nhiên, bà Thủy nhìn nhận rào cản lớn nhất vẫn là nguồn lực tài chính. Doanh nghiệp có thể từng bước giải quyết những vấn đề về công nghệ, nhân lực và quản trị, nhưng muốn chuyển đổi trên quy mô lớn vẫn cần nguồn vốn phù hợp.

Các diễn giả tại tọa đàm trong khuôn khổ sự kiện ESG Company Tour 2026 với chủ đề “Tự động hóa - Hiệu quả - Tài chính xanh” (Ảnh: Nam Anh).

Từ góc độ phát triển bền vững, ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững Nhựa Bình Minh, cũng nhấn mạnh yêu cầu triển khai các dự án một cách bài bản và thực chất.

Theo ông, ngay cả doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt vẫn cần sự tư vấn từ các tổ chức tài chính để lựa chọn hướng đầu tư phù hợp, bảo đảm hiệu quả lâu dài.

Ông Việt cho rằng nếu không hiểu đúng bản chất phát triển bền vững, doanh nghiệp có thể chỉ dừng lại ở việc trình diễn những yếu tố xanh bên ngoài mà chưa tạo ra giá trị thực chất.